Decyzja o zawarciu małżeństwa to jeden z najpiękniejszych i najbardziej doniosłych momentów w życiu. Niesie ona ze sobą nie tylko konsekwencje osobiste, ale również głębokie skutki w sferze majątkowej. W polskim porządku prawnym moment ten tworzy między małżonkami tzw. ustawową wspólność majątkową. Coraz więcej par, z pełną świadomością i w poczuciu wzajemnej odpowiedzialności, decyduje się jednak na inne uregulowanie tych kwestii, zawierając małżeńską umowę majątkową, potocznie zwaną intercyzą.
Wbrew przestarzałym stereotypom, intercyza nie jest przejawem braku zaufania. Wręcz przeciwnie – jest to dowód dojrzałości, przezorności i partnerskiego podejścia do wspólnego życia. To narzędzie, które pozwala na świadome i transparentne zarządzanie finansami, zabezpieczenie majątku na wypadek nieprzewidzianych zdarzeń i zapewnienie obu stronom poczucia bezpieczeństwa. W Kancelarii Notarialnej na warszawskim Żoliborzu rozumiemy, że rozmowa o finansach to ważny element budowania trwałej relacji, dlatego pragniemy Państwu przybliżyć wszystkie aspekty tej niezwykle istotnej czynności notarialnej.
Ustawowa wspólność majątkowa – czyli co prawo stanowi w standardzie
Z chwilą zawarcia małżeństwa, o ile małżonkowie nie postanowią inaczej, z mocy prawa powstaje między nimi ustrój ustawowej wspólności majątkowej. W praktyce oznacza to, że od tego momentu wszystko, czego Państwo dorobią się w trakcie trwania związku, staje się Państwa wspólną, niepodzielną własnością, nad którą sprawują Państwo pieczę wspólnie.
W skład majątku wspólnego wchodzą przede wszystkim:
- Wynagrodzenia za pracę oraz dochody z wszelkiej innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.
- Dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków (np. czynsz z najmu mieszkania nabytego jeszcze przed ślubem).
- Środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego.
Równocześnie każdy z małżonków zachowuje swój majątek osobisty, do którego należą dobra nabyte przed zawarciem małżeństwa, przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę (chyba że darczyńca wskazał inaczej), nagrody za osobiste osiągnięcia oraz prawa niezbywalne. Warto jednak pamiętać, że wspólność majątkowa oznacza również wspólną odpowiedzialność za zobowiązania zaciągnięte w trakcie małżeństwa przez jednego z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.stwa przez jednego z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.
Małżeńskie umowy majątkowe – czyli jak można zmienić reguły gry
Małżonkowie, a także osoby zamierzające dopiero wstąpić w związek małżeński, mają pełne prawo do odmiennego ukształtowania swoich stosunków majątkowych. Służą do tego małżeńskie umowy majątkowe, które dla swojej ważności bezwzględnie wymagają formy aktu notarialnego. Jako notariusz w Warszawie pomagam Państwu dobrać model, który najlepiej odpowiada Państwa sytuacji życiowej. Umowę taką można zawrzeć przed ślubem lub w dowolnym momencie trwania małżeństwa.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje kilka rodzajów takich umów:
1. Umowa ustanawiająca rozdzielność majątkową (najpopularniejsza intercyza)
To najczęściej wybierany rodzaj intercyzy. Jej istota jest prosta: majątek wspólny w ogóle nie powstaje. Każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i wszystko, co nabędzie w trakcie jej trwania.
Główne korzyści:
- Ochrona przed długami małżonka: To najważniejszy powód, dla którego pary decydują się na intercyzę, zwłaszcza gdy jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą. W przypadku problemów finansowych i długów firmy, wierzyciele nie mogą prowadzić egzekucji z majątku drugiego małżonka.
- Pełna autonomia finansowa: Każdy z małżonków ma pełną swobodę w dysponowaniu swoim majątkiem bez potrzeby uzyskiwania zgody drugiego.
- Uproszczenie ewentualnego podziału majątku: W przypadku rozwodu lub separacji nie ma potrzeby przeprowadzania skomplikowanego i często konfliktogennego postępowania o podział majątku wspólnego, ponieważ taki majątek po prostu nie istnieje.
Przykład: Pani Anna prowadzi firmę projektową na Grochowie, a Pan Marek pracuje na etacie. Dzięki intercyzie, w przypadku ewentualnych trudności finansowych firmy Pani Anny, wynagrodzenie i oszczędności Pana Marka pozostają całkowicie bezpieczne przed wierzycielami.
2. Umowa rozszerzająca wspólność majątkową
Pozwala ona na włączenie do majątku wspólnego składników, które normalnie należałyby do majątków osobistych (np. mieszkanie nabyte przez jednego z małżonków przed ślubem). Jest to często wybierane przez pary, które chcą budować pełną wspólnotę dóbr od samego początku.
Przykład: Pan Jan przed ślubem odziedziczył po rodzicach mieszkanie na warszawskiej Pradze. Po ślubie, chcąc w pełni zabezpieczyć swoją żonę, Panią Zofię, i traktować ją jako współwłaścicielkę, zawierają umowę rozszerzającą wspólność, na mocy której mieszkanie to staje się ich majątkiem wspólnym.
3. Umowa ograniczająca wspólność majątkową
Działa w sposób odwrotny – małżonkowie decydują, że konkretne składniki, które normalnie weszłyby do wspólnoty (np. dochody z praw autorskich), zostaną z niej wyłączone i wejdą do majątku osobistego jednego z nich.
Przykład: Pani Ewa jest cenioną, warszawską artystką. Wraz z mężem, Panem Piotrem, zawierają umowę, na mocy której prawa autorskie do jej przyszłych dzieł oraz dochody z ich sprzedaży będą stanowiły wyłącznie jej majątek osobisty, podczas gdy pozostałe dochody (np. z etatu Pana Piotra) będą wchodziły do majątku wspólnego.
4. Umowa ustanawiająca rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków
To nowoczesny, hybrydowy model. Na co dzień funkcjonuje jak pełna rozdzielność (każdy odpowiada za swoje długi), ale w momencie ustania ustroju małżonek, który zarobił mniej (np. z powodu opieki nad dziećmi), może żądać wyrównania od drugiego małżonka. To rozwiązanie niezwykle sprawiedliwe społecznie, łączące bezpieczeństwo z dbałością o interesy obu stron.
Przykład: Pan Tomasz zakłada i rozwija firmę technologiczną, co wiąże się z dużym ryzykiem, ale i potencjalnie wysokimi dochodami. Jego żona, Pani Barbara, rezygnuje z pracy, by zająć się domem i dziećmi. Dzięki intercyzie z wyrównaniem dorobków, na co dzień majątek Pana Tomasza jest chroniony przed wierzycielami, a majątek Pani Barbary jest bezpieczny. W przypadku rozwodu, Pani Barbara będzie miała jednak prawo do połowy przyrostu wartości majątku męża, co jest sprawiedliwym uznaniem jej wkładu w dobrobyt rodziny.
Dokumenty potrzebne do dokonania rozdzielności majątkowej
Przed wizytą w mojej kancelarii, proszę o przygotowanie i przesłanie kopii niezbędnych dokumentów, co pozwoli mi sprawnie przygotować projekt aktu. W dniu podpisania konieczne będzie przedłożenie oryginałów.
Podstawowy katalog dokumentów:
- Jeśli umowa przed ślubem: Informacja o planowanym dniu zawarcia związku oraz nazwa Urzędu Stanu Cywilnego.
- Jeśli umowa po ślubie: Odpis skrócony aktu małżeństwa (może być w wersji papierowej lub elektronicznej).
- Dokumenty tożsamości: Ważne dowody osobiste lub paszporty obu stron.
W przypadku, gdy po ustanowieniu rozdzielności planują Państwo dokonać również podziału dotychczasowego majątku wspólnego, lista dokumentów będzie zależeć od jego składu (np. numery ksiąg wieczystych nieruchomości). W takich sytuacjach zachęcam do bezpośredniego kontaktu.
Koszty intercyzy u notariusza w 2026 roku
Podstawą prawną dla mojego wynagrodzenia jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, które określa maksymalne stawki taksy notarialnej. To ważna informacja, ponieważ wskazane kwoty stanowią górną, nieprzekraczalną granicę. Ostateczny koszt mojej usługi jest zawsze ustalany indywidualnie, w zależności od stopnia skomplikowania sprawy oraz wymaganego nakładu pracy.
Taksa notarialna
Wynagrodzenie notariusza (taksa notarialna) za sporządzenie standardowej umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową jest stałe i jego maksymalna stawka wynosi 400 zł (+ 23% podatku VAT).
Jeśli w efekcie ustanowienia rozdzielności majątkowej dojdzie do konieczności ujawnienia zmiany stanu prawnego w księdze wieczystej, notariusz pobiera dodatkowo wynagrodzenie w kwocie 200 zł oraz opłatę sądową w kwocie 150 zł, plus oczywiście podatek VAT w wysokości 23%.
Do tego należy doliczyć koszt wypisów aktu notarialnego po 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę, co zwykle daje kilkadziesiąt złotych.
Zawarcie intercyzy to decyzja świadcząca o wzajemnym szacunku i przezorności. To akt, który pozwala budować wspólną drogę na jasnych, przejrzystych zasadach. Serdecznie zapraszam do kontaktu mieszkańców Pragi-Południe, Wawra oraz pozostałych części Warszawy, aby w atmosferze zaufania i pełnej dyskrecji omówić rozwiązania najlepiej dopasowane do Państwa potrzeb.